Ustrój polityczny Francji opiera się na konstytucji Francji,
która głosi, że państwo francuskie jest niepodzielną, laicką (fr. laïcité),
demokratyczną oraz socjalną republiką, zgodnie ze zdaniem:
La France est une République indivisible, laïque, démocratique et
sociale.(fr.)
Władza wykonawcza we Francji jest dwuczłonowa i należy zarówno do rady
ministrów, na czele której stoi premier, jak i do prezydenta. Prezydent,
wybierany bezpośrednio przez wszystkich obywateli na 5-letnią (zgodnie z
konstytucją kadencja prezydenta powinna trwać 7 lat, lecz na mocy referendum
konstytucyjnego z roku 2000 została skrócona do lat 5) kadencję ma prawo
powoływania i odwoływania premiera, którego jednak musi również zatwierdzić
Zgromadzenie Narodowe, niższa izba francuskiego parlamentu. Prezydent
odpowiada za politykę międzynarodową, jest formalnym głównym dowódcą wojska
i ma prawo wydawać dekrety oraz kontrasygnować ustawy.
Władza ustawodawcza we Francji należy do dwuizbowego parlamentu, w którym
głos decydujący ma Zgromadzenie Narodowe liczące 577 deputowanych,
wybieranych bezpośrednio przez obywateli na 5-letnią kadencję. Senat liczy
341 członków, którzy są wybierani na 6-letnią kadencję przez elektorów
powoływanych wg skomplikowanego klucza przez lokalne władze departamentów
Francji i niektóre instytucje centralne. Senat jest ciałem doradczym z
bardzo ograniczonymi prerogatywami. Inicjatywa ustawodawcza we Francji
należy niemal w całości do rady ministrów i prezydenta, aczkolwiek muszą oni
stosować się do złożonej procedury legislacyjnej, obejmującej konieczność
akceptacji projektów ustaw przed złożeniem w parlamencie przez Radę Stanu
Francji.
Władza sądownicza opiera się na prawie stanowionym. Sądy dzielą się na
powszechne, wojskowe, administracyjne i rozrachunkowe. Wszystkie cztery
piony sądowe są trójinstancyjne. Na szczycie sądów powszechnych i wojskowych
znajdują się odpowiednie sądy kasacyjne. Na czele systemu sądów
administracyjnych znajduje się wydział kasacyjny Rady Stanu Francji.
Naczelny Sąd Rozrachunkowy jest ostatnią instancją sądów rozrachunkowych.
Sędziowie wszystkich pionów sądownictwa Francji są państwowymi urzędnikami
powoływanymi przez ministra sprawiedliwości. Konstytucja i ustrój sądów
zapewnia jednak raz powołanym sędziom wysoki stopień niezależności od władzy
wykonawczej. Rada Konstytucyjna Francji posiada strukturę, zakres władzy i
sposób wybierania sędziów bardzo zbliżony do polskiego Trybunału
Konstytucyjnego.
Francja jest państwem silnie scentralizowanym. Cały kraj jest podzielony na
departamenty (fr. département), odpowiadające polskim powiatom. Władze
departamentów pochodzą częściowo z wyboru ich mieszkańców, a częściowo są
powoływane przez radę ministrów. Jakkolwiek trwa stopniowy proces
decentralizacji państwa, lokalna samorządność jest wciąż znacznie mniej
rozwinięta niż w większości państw Unii Europejskiej.